O nama - Zavičajni muzej Ruma


NASTANAK I RAZVOJ

Zavičajni muzej Ruma je u svojoj gotovo šest decenija dugoj istoriji prošao različite faze razvoja, od zavičajne muzejske zbirke, preko muzeja gradskog tipa, do muzejske institucije regionalnog značaja.

Osnovan 1. marta 1962. rešenjem Narodnog odbora opštine Ruma kao „zavičajni istorijsko-prirodnjački muzej“ sa precizno utvrđenim zadatkom „da radi na iskopavanju, sakupljanju i sređivanju zbirki predmeta, slika i zapisa istorijske vrednosti, zatim da organizuje izložbe i predavanja…“ i tako omogući učenicima i ostalim građanima da upoznaju „svedočanstva prošlosti“. Rešenjem je preciziran i datum početaka rada Muzeja – 01. maj 1962. Navedenog datuma novoformirana ustanova je počela sa radom, ali pod zvaničnim nazivom Zavičajna muzejska zbirka.

Prve godine postojanja menjala je lokacije, da bi od 1963. godine bila smeštena u objekat iz 1772. godine, tzv. „Pejačevićevu gimnaziju“, gde se i danas nalazi. Odve je u svojstvu podstanara prostor delila naredne 22 godine sa obrazovnim ustanovama različitog tipa, od osnovne i „šegrtske“ do muzičke škole. Svečano otvaranje prve muzejske izložbene postavke bilo je 27. oktobra 1963. godine, a pre toga izlagani su sadržaji skromnijeg obima. Prvi zaposleni bili su profesor istorije Vladimir Benko, kao rukovodilac i Miloš Bunović, kao honorarni vodič, inače dugogodišnji istraživač prošlosti grada i strastveni kolekcionar. Zbirka je osim najvećeg broja predmeta Bunovićeve privatne kolekcije upotpunjavana angažovanjem profesora Benka i profesora Save Nalčića, poklonima, otkupima i slučajnim nalazima.

Ovakav način funkcionisanja Zavičajne muzejske zbirke održao se do 14. aprila 1972. godine, kada je odlukom Skupštine opštine Ruma, na zajedničkoj sednici Opštinskog veća i Veća radnih zajednica, preimenovana u Muzej u Rumi. Zapošljavanjem diplomiranog arheologa na funkciju v. d. direktora i odlaskom vodiča u penziju, uz angažovanje lokalnog hroničara i istoričara umetnosti, profesora Bogdana Rajakovca, unapređena je kadrovska struktura i ostvarena prepostavka mnogo stručnijeg rada.

Problemi u vidu prisustva visokog procenta kapilarne vlage, bezbednosna i sanitarna neuslovnost zgrade dovode do demontaže stalne postavke i smeštaja muzejskog materijala u improvizovani depo. Nedugo potom veteran rumske hronologije i istoriografije, stari rumski kustos Bogdan Rajkovac odlazi u penziju, a zapošljavaju se dva nova arheologa, od kojih jedna preuzima dužnost direktora. Obe učestvuju u redovnim godišnjim arheološkim kampanjama na „Gomolavi“, zaštitnim iskopavanjima, kao i rekognosciranjima terena sa stručnjacima Pokrajinskog i Regionalnog zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Napokon 1977. godine izvršeni su neveliki radovi na sanaciji dela zgrade – adaptiran je prostor na spratu, istočno od stepeništa, gde je u okviru svečanosti povodom obeležavanja Dana oslobođenja grada (27. oktobar) otvorena druga stalna izložbena postavka, rađena u saradnji sa Vojvođanskim muzejom. Ova postavka, za razliku od prve koja je bila konglomerat arheoloških, istorijskih i etnoloških predmeta i građe, bila je arheološkog karaktera i nosila naziv „Arheološki nalazi sa Gomolave“.

Godine 1979. Muzej dobija današnji naziv – Zavičajni muzej Ruma. Naredne godine, dolaskom istoričara umetnosti pokreće se novi pravac rada i delovanja Muzeja u vidu intezivne izlagačke aktivnosti. Tematske izložbe organizuju se u adaptiranom prostoru stalne arheološke postavke koja se izmešta u depo. Intezivnom izlagačkom delatnošću Muzej je nastojao i uspeo da, u nedostatku kompleksne stalne postavke, privuče, animira i edukuje najširu publiku. Kroz prezentovanje različitog materijala, od kulturno istorijskog nasleđa do savremenih tokova umetnosti, postepeno se gradio kulturni fudament grada, a Muzej se profilisao kao važan činilac kulturno obrazovne delatnosti i postao odredište brojnih poznavalaca i ljubitelja kulture i umetnosti ne samo iz Rume nego i susednih mesta.

Polovinom devete decenije prošlog veka u okviru eksperimenta „racionalizacija u kulturi“ Muzej, sa ostalim gradskim institucijama kulture, ulazi u novoosnovanu Radnu organizaciju Kulturni centar. Istovremeno počinje dugo očekivana temeljna rekonstrukcija muzejske zgrade, a zbog obima građevinskih radova izlagačka aktivnost Muzeja odvijala se u modernom novopodignutom zdanju Kulturnog centra.

Muzej od početka 1991. godine ponovo postaje samostalan. Ubrzo potom u Muzej dolazi i istoričar. Stručni tim Muzeja u renoviranoj zgradi počinje pripremu stalne izložbene postavke, koja usled nedostatka finansijskih sredstava sporo napreduje. Paralelno sa ovim aktivnostima, u saradnji sa organizacijim SUBNOR-a Ruma, u istočnom delu prizemlja uređuje se izložbena postavka posvećena negovanju tradicija NOB-a – „Treća Vojvođanska udarna brigada“, koja će ostati aktuelna gotovo tri godine. Novembra 1992. u u adaptiranom prostoru prve, Bunovićeve postavke, otvara se treća stalna izložbena postavka, arheološko istorijskog karaktera.

Rekonstrukcijom i adaptacijom zgrada je optimalno prilagođena muzejskim delatnostima, prizemlje sa tri izložbene prostorije predviđeno je za stalnu izložbenu postavku dok su na spratu uređena 2 depoa, 4 kancelarije i 2 izložbene sale. U veću izložbenu salu, odmah po završetku renoviranja, 1988. godine, smešten je slikarski legat Milivoja Nikolajevića (zahvaljujući kome je i pokrenuta temeljna rekonstrukcija zgrade), a naredne godine u manju salu smešten je novoprispeli slikarski legat dr Romana Soretića. Nedugo potom u salama oba legata organizuju se tematske izložbe, dok se izbrana dela iz oba legata trajno izlažu na hodniku sprata gde su postavljene i dve zidne vitrine posvećene legatorima. Ove aktivnosti nikada nisu imale tendenciju da potisnu u drugi plan ličnosti i sadržaj zaveštanih kolekcija, već naprotiv, da ožive posetu i otrgnu od zaborava plemenite namere poklonodavaca. Izložbene aktivnosti i prezentacije ostalih programa u pomenutim salama traju u kontinuitetu do danas a spomen na legatore stalno je prisutan u vidu naziva sala (veća – sala legata Milivoja Nikolajevića, manja – sala legata dr Romana Soretića) i izloženim delom zaveštanih kolekcija na hodniku ispred njih.

 Polovinom poslednje decenije 20. veka Muzej svoj rad proširuje na dve nove i izuzetno važne aktivnosti – izdavačku delatnost i organizaciju Likovne kolonije „Borkovac“. Istovremeno dopunjava i zaokružuje stalnu izložbenu postavku proširivši je i u istočni deo prizemlja. Kraj ovog veka Muzej dočekuje sa oformljenim stručnim timom, u vidu 2 arheologa, 2 istoričara i istoričarom umetnosti, koji se par godina kasnije kompletira dolaskom etnologa. Nažalost, kraj veka donosi totalno demontiranje i uklanjanje stalne izložbene postavke, usled NATO agresije oličene u bombama koje su, između ostalih naselja širom Srbije, pogodile i Rumu.

Nakon 38 godina kontinuiranog rada i postojanja, Muzej je u novi vek ušao sa potpuno izgrađenom fizionomijom: kao institucija jasnog, stručno-programskog profila, sa već od ranije regionalno definisanom muzeološkom nadležnošću na teritoriji četiri opštine jugoistočnog Srema – Ruma, Pećinci, Inđija, Stara Pazova.

Početkom 21. veka intenzivirane su izdavačka i izlagačka delatnost. Zbirke su proširene i obogaćene novim predmetima. Takođe, sa pet novih legata njihov broj se povećao na sedam. Proširena saradnja sa srodnim ustanovama u zemlji i inostranstvu, sa vaspitno-obrazovnim institucijama u Rumi i okolini, kao i sa medijima. To je rezultiralo povećanom broju posetilaca. Tokm prve dve decenije 21. veka Muzej je stavio akcenat na poboljšanje tehničko-tehnoloških uslova.

Kao kruna gorenavedenih aktivnosti Zavičajni muzej Ruma je dobio nagradu Mihajlo Valtrović, za izuzetne rezultate u stručnom radu postignute tokom 2017. godine, koje dodeljuje Muzejsko društvo Srbije.

 

Prezentacija pokretnog kulturnog dobra, nepokretnog kulturnog dobra i nematerijalnog nasleđa opštine Ruma.

Sredstva za projekat "Virtualna Ruma" , obezbedio je Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama iz budžeta Autonomne pokrajine Vojvodina